20212022 6.Sınıf Fen Bilimleri 2.Dönem 1.Yazılı-2 2021-2022 6.Sınıf Fen Bilimleri 2.Dönem 1.Yazılı-1 2021-2022 5.Sınıf Bilim Uygulamaları 2.Dönem 1.Yazılı-3. 6. Ünite: Vücudumuzdaki Sistemler ve Sağlığı. 1-Denetleyici ve Düzenleyici Sistemler 2-Duyu Organları 3-Sistemlerin Sağlığı. 7. Ünit SınıfFen Bilimleri Konuları. Fen bilimleri dersi ve KPSS sınavı ders notları, konu anlatımları, soruları, online deneyler, eğitici oyunlar, çalışma yaprakları ve slaytlara ulaşabileceğiniz web sitesi. 6.Sınıf Denetleyici ve Düzenleyici Sistemler Konu Anlatımı 6.Sınıf Sesin Sürati Konu Anlatımı. 20 Ekim 2020. 0 ilköğretim6,7,8 fen bilimleri matematik sosyal bilimler,türkçe,derslerine yardımcı olan bir site,lise fizik,kimya,biyolaji,türkçe,tarih derslerine yardımcı olan bir site,lise öğrencilerine yardımcı olan bir site, 7.SINIF FEN SORULARLA KONU ANLATIMI. (denetleyici ve düzenleyici sistem=sinir sistemi+iç salgı bezleri) 7 sınıf Fen Bilimleri 1. dönem ve 2. dönem konuları ve etkinlikleri için hazırlanmış sunu, slayt örnekleri. 7. sınıf Fen Bilimleri sunu ödevleri, sunu örnekleri indir. 7. Sınıf Denetleyici ve Düzenleyici Sistemler Sunusu: İndir 7. Sınıf 1. Dönem Genel Tekrar Sunusu (Türkçe-Fen) Merkezive Çevresel Sinir Sistemi. Fen Bilimleri - Canlandırma. Canlandırma. Sinir sistemimiz, merkezi sinir sistemi ve çevresel sinir sistemi olmak üzere iki bölüme ayrılır. Bu konu anlatımında, sinir sisteminin bölümleri ve yer alan organların görevleri açıklanacaktır. mFs89EB. İNDİRİÇ SALGI BEZLERİ Düzenleyici SistemVücudumuzu oluşturan sistemlerden biri de düzenleyici sistemdir. Düzenleyici sistem, sinir sistemimiz ile birlikte çalışarak vücudumuzun doku ve organları arasındaki işleyişin düzenli çalışmasını doku, organ ve sistemler arasındaki iş birliğinin düzenlenmesinde , işlerin düzeninde sinir sisteminden başka iç salgı bezleri de görev yapar. İç salgı bezleri hormon adı verilen özel kimyasal maddelersalgılar üretir. Düzenleyici sistemi iç salgı bezleri oluşturur. Bu salgı bezleri hormon adı verilen salgıları doğrudan kana ulaştırır. Hormonlar, doku ve organlara kan yoluyla kan yoluyla, gerekli organlara taşınır. Hormonlar canlılarda; büyümeyi, gelişmeyi, üremeyi, şeker ve su dengesi gibi olayları salgı bezleri düzenleme ve denetleme görevini, yavaş ve uzun süreli olarak gerçekleştirir. Sinir sistemi ise hızlı ve kısa tepki oluşmasını bazı özellikleri şunlardır Her hormonun yapısı farklıdır. Vücutta meydana getirdiği etkiler de farklı salgılanır ve kan yoluyla vücuda hedefi olan belli bir organı miktarda salgılanır ve etkileri bir süre kullanılır ve yapısı bozulan hormon, karaciğerde vücudunda bulunan iç salgı bezleri;HipofizTiroitBöbrek üstü bezleriPankreasHİPOFİZ BEZİKafatası içinde ve beynin altında bulunur. Hipofizden çok çeşitli hormonlar salgılanır. Hipofiz bezinden BÜYÜME HORMONU salgılanır. Hipofizin görevleri şunlardırİç salgı bezlerinin çalışmasını düzenler ve denetler. Hangi bezin ne zaman ve ne kadar salgı yapacağını salgı bezleri ve sinir sistemi arasında iş birliği ile uyumunu hormonunu Büyüme hormonunun az salgılanması durumunda cücelik, normalden fazla salgılandığında devlik hastalığı ortaya BEZİBoynun ön kısmında, soluk borusunun gırtlak bölgesinde yer alır. Tiroit bezinden TİROKSİN HORMONU salgılanır. Tiroksin hormonunun görevleri şunlardırBüyüme, gelişme ve hücrelerdeki diğer kimyasal olayları mitokondrinin faaliyetlerini hızlandırarak besinlerden enerji üretimini yetersiz iyot alımına bağlı olarak tiroit bezi yeterli salgı yapamazsa guatr adı verilen hastalık ortaya çıkar. Bu hastalıkta tiroit bezi ÜSTÜ BEZLERİBöbreğin üstünde bulunan bezlerdir. Bu bezden ADRENALİN HORMONU salgılanır. Adrenalin hormonunun görevleri şunlardırKorku, öfke, üzüntü, heyecan,ağlama ve sevinç anında dolaşım ve solunumu hızlandırarak vücudun herhangi bir tehlikeye karşı hazırlıklı olmasını sağlar ve böylece metabolizmayı hemen altında yaprak şeklinde bir organdır. Pankreas, sindirimde etkili olan enzimlerini bir kanal aracılığıyla ince bağırsağa GLUKAGON ve İNSÜLİN HORMONLARI kana salgılanır. Bu hormonların kana salgılanmasında pankreas görev yapar. Pankreas hormonlarının görevleri şunlardırİnsülin kan şekeri yükseldiğinde düşürülmesini kan şekeri düştüğünde salgılanarak kan şekerinin yükselmesini sağlar. Uzun süreli açlık durumunda ve aiğr egzersiz sırasında İnsülin hormonunun yetersiz salgılanması durumunda kandaki şeker oranı yükselir. Bu durumda şeker hastalığı ortaya çıkar. EŞEYSEL BEZLERÜreme organlarında bulunan salgı bezleridir. Salgıladıkları hormonlarla gelişme ve üreme olayları düzenlenir. Erkeklerde testisler, dişilerde yumurtalıklar eşey bezidir. Eşey bezleri erkek ve dişi bireyler arasında farklılık oluşturur. Eşey bezlerinin görevleri şunlardırYumurtalıklar buradan salgılanan hormon, ergenlik döneminde dişiye özgü karakterlerin ortaya çıkmasına ve dişi üreme hücresi olan yumurtanın oluşmasını erkeğe özgü özelliklerin ortaya çıkmasını ve sperm üretimini salgı bezleriHipofizİç salgı bezleri ile sinir sistemi arasındaki uyumu hormonBüyüme hormonuDiğer bezlerin çalışmasını sağlayan hormonlarHormonun göreviBüyümeyi salgı bezlerinin çalışmasını denetler ve Tiroksin hormonu Büyümeyi, gelişmeyi ve vücudumuzdaki diğer kimyasal olayları üstü Adrenalin hormonu Korku, heyecan, öfke anlarında metabolizmayı Enzim ve hormon hormonu Glukagon hormonuYükselen kan şekerini kan şekerini yükseltir. Yumurtalık Eşeysel hormonlarErgenlik döneminde dişiye özgü özelliklerin oluşmasını üreme hücrelerinin yumurta oluşmasını hormonlarErgenlik döneminde erkeğe özgü özelliklerin oluşmasını üreme hücrelerinin sperm oluşmsını sağlar. Bu yazıda neler okuyacaksınız?A- Sinir Sistemi1. Merkezi Sinir SistemiRefleks oluşumu2. Çevresel Sinir SistemiSinir Sistemi bilgileri nasıl iletir ?B- İç Salgı Bezleri Hormonal SistemSinir Sistemi ve İç salgı bezleri Arasındaki FarklarDenetleyici ve Düzenleyici Sistemleri Diğer Sistemlere EtkisiC- Ergenlik DönemiD- Ergenlikte Görülen Ruhsal DeğişikliklerE- Ergenlik Dönemini Sağlıklı Atlatmak İçin Yapılması Gerekenler Denetleyici ve Düzenleyici Sistemler Önerilen Süre 11 ders saati Konu / Kavramlar Sinir sistemi, sinir sisteminin bölümleri, merkezî ve çevresel sinir sistemi, refleks, iç salgı bezleri, iç salgı bezlerinin görevleri, çocukluktan ergenliğe geçiş, ergen sağlığı Sinir sistemini, merkezî ve çevresel sinir sisteminin görevlerini model üzerinde açıklar. a. Merkezî sinir sistemi beyin ve omurilik olarak ayrılır. Beynin bölümlerine değinilmez. Omurilik soğanı, beyincik ve omuriliğin sadece görevleri verilir. b. Belirtilen sinir sistemi kısımlarının ayrıntılı yapısına girilmez. c. Reflekslere ayrıntıya girilmeden değinilir. İç salgı bezlerinin vücut için önemini fark eder. a. İç salgı bezlerinin yapılarına girilmez. b. Büyüme, tiroksin, adrenalin, glukagon ve insülin hormonuna değinilir. c. Hormonal değişikliklerin ergenlik ile ilişkisine değinilir. Çocukluktan ergenliğe geçişte oluşan bedensel ve ruhsal değişimleri açıklar. Diğer gelişim dönemleri ve özellikleri verilmez. Ergenlik döneminin sağlıklı bir şekilde geçirilebilmesi için nelerin yapılabileceğini, araştırma verilerine dayalı olarak tartışır. Denetleyici ve düzenleyici sistemlerin vücudumuzdaki diğer sistemlerin düzenli ve eş güdümlü çalışmasına olan etkisini tartışır. Denetleyici ve Düzenleyici Sistemler, vücudumuzdaki sistemlerin Solunum, dolaşım, boşaltım, sindirim, destek ve hareket sistemi ve üreme sistemi düzenli, uyumlu ve sorunsuz olarak çalışmasını sağlar. Denetleyici ve düzenleyici sistemler, sinir sistemi ve iç salgı bezlerinden oluşur. A- Sinir Sistemi Sinir sistemimiz vücudumuzdan ve çevreden aldığı bilgileri değerlendirir. Bunlara uygun cevaplar oluşturur. Böylece vücudumuzun uyumlu bir şekilde çalışmasını sağlar. Sinir sistemi milyarlarca sinir hücresinden nöronlar oluşur, bütün organlar ile bağlantısı vardır. Sinir sistemi organları hızlı ve kısa süreli etkiler. Nöronlar bölünme yeteneğine sahip değildir. Sinir Hücresi Nöron 1. Merkezi Sinir Sistemi Beyin ve omurilik merkezi sinir sistemini oluşturur. Beyin 1. Vücudumuzun öğrenme, hafıza ve yönetim merkezidir. 2. Duyu organlarından gelen bilgileri değerlendirir. 3. İstemli hareketlerimizin gerçekleşmesini sağlar.Konuşma, yürüme, yazı yazma … 4. Acıkma, susama, uyku ve uyanıklık olaylarını düzenler. 5. Kan basıncımızı ve vücut sıcaklığımızı ayarlar. 6. Organlarımızın ve sistemlerimizin çalışmasını düzenler. 7. Sinir sisteminin en gelişmiş organıdır. Not Beyni zarar gören bir insan yaşayabilir, fakat bilinci davranış yapamaz ve bitkisel hayatta kalır. Beyincik Beyinden küçüktür. Yapı bakımından beyine benzer. Yeni doğan bebeğin beyinciği gelişmediği için yürüyemez. Vücudumuzun hareket ve denge merkezidir. Yarım daire kanalları ile beraber çalışır. Kol ve bacaklardaki kasların birbiriyle uyumlu çalışmasını düzenleyerek hareketlerimizin dengeli olmasını sağlar. Not Beyinciğin zarar görmesi, canlının dengesiz hareketine neden olur. Omurilik Soğanı Beyin ve diğer vücut organları arasındaki bağlantıyı sağlar. İsteğimiz dışında çalışan iç organlarımızı kontrol eder. Solunum, dolaşım, boşaltım ve sindirim sistemlerimizin çalışmasını düzenler. Nefes alma, yutma, öksürme, çiğneme, hapşırma ve kusma olaylarını kontrol eder. Şekli soğana benzer. Not Omurilik soğanının zarar görmesi ölüme neden olur. “Hayat düğümü” olarak da isimlendirilir. Omurilik Omurga içerisinde bulunur. Beyinle diğer organlar arasındaki bilgi iletimini sağlar. Refleks davranışlarımızı oluşmasını sağlar. Refleks oluşumu Vücudumuzun dışarıdan gelen uyarılara karşı ani ve istem dışı yaptığı tepkiye refleks denir. Refleks yönetim ve kontrol merkezi omuriliktir. Refleks vücudun savunma mekanizmasıdır. Refleksler iki çeşittir. 1. Doğuştan kazanılan refleks Kalıtsal refleks Kalıtsaldır, nesiller boyunca aktarılır. Bütün insanlarda görülür. Fazla ışıkta göz bebeğinin küçülmesi, iğne batan elin çekilmesi, ateşten eli çekme, yüksek seste irkilme, yeni doğan bebekte emme ve tutma hareketleri, diz kapağına vurulunca ayağın hareketi örnek verilebilir. 2. Sonradan kazanılan refleks Şartlı Refleks Öğrenilen reflekstir. Önce istemli olarak yapılır beyin kontrol eder, sonra alışkanlık haline gelir omurilik kontrolüne geçer. Dans etmek, araba ve bisiklet sürmek, örgü örmek, yüzmek, koşmak, yazı yazmak, limon görünce ağzın sulanması örnek verilebilir. 2. Çevresel Sinir Sistemi Merkezi sinir sistemi ile organların arasındaki iletişimi sağlar. Duyu organlarından gelen bilgileri beyne, merkezi sinir sisteminden gelen emirleri kas ve salgı bezlerine iletir. Sinir Sistemi bilgileri nasıl iletir ? Uyarı → Uyartı mesajı → Cevap → Tepki Ses, ışık, basınç gibi etkilere uyarı denir. Uyarılar duyularımızda bulunan almaçlarla alınır. Uyarılar sinir hücrelerinde uyartı mesajı şeklinde taşınır. Uyartı mesajı beynimizdeki ilgili bölümde değerlendirilir ve uyarıya karşı cevap oluşur. Beynimizde oluşan cevap yine sinirler aracılığıyla ilgili organ ya da yapılara iletilerek uyarıya tepki oluşur. B- İç Salgı Bezleri Hormonal Sistem İç salgı bezleri vücudumuzdaki sistemlerin çalışmasında sinir sistemine yardımcı olur. İç salgı bezleri görevlerini yavaş, uzun sürede ve sürekli gerçekleştirirler. Hormon adı verilen özel salgılar üretir. Hormonlar kan yoluyla taşınır. Her hormonun görevi farklıdır. Bezi Beyinin alt kısmında nohut büyüklüğünde bezdir. Büyüme hormonunu ve birçok hormon salgılar. Büyümeyi sağlar. Az salgılanırsa cücelik fazla salgılanırsa devlik meydana gelir. İç salgı bezlerinin çalışmasını denetler ve düzenler. İç salgı bezleri ile sinir sistemi arasındaki uyumu sağlar. Bezi Gırtlağın altında, soluk borusunun önünde yer alır. Yetersiz iyot alımında tiroit bezi şişerek guatr hastalığına sebep olur. Tiroksin hormonu salgılar. Tiroksin hormonu büyümeyi, gelişmeyi ve vücudumuzdaki kimyasal olayları düzenler. Bezi İnsülin ve glukagon hormonlarını salgılar. Yetersiz insülin salgılanması şeker hastalığına sebep olur. Pankreas aynı zamanda sindirim enzimlerini üretir. Bu nedenle pankreas karma bezdir. İnsülin kan şekerini düşürür. İçindeki in hecesinden kan şekerini indirir şeklinde hatırlanabilir. Glukagon kan şekerini artırır. Bezi Adrenalin hormonu salgılar. Adrenalin hormonu korku, coşku, heyecan ve öfke anlarında metabolizmayı hızlandırır. Kan basıncı, solunum, kalp atışı ve kan şekeri artar. Göz bebekleri büyür, tüyler diken diken olur. Bezler Erkeklerde testis testosteron, dişilerde yumurtalık östrojen, progesteron hormonlarını salgılar. Ergenlik döneminde dişi ve erkeğe ait özelliklerin oluşmasını sağlar. Dişilerde yumurtalık, üreme hücresi olan yumurtaların gelişmesini sağlar, adet döngüsü ve gebelik sürecini düzenlemede görev alır. Erkeklerde testis, üreme hücresi olan spermin oluşmasını sağlar. Sinir Sistemi ve İç salgı bezleri Arasındaki Farklar İç salgı bezleri yavaş, sinir sistemi hızlı çalışır. İç salgı bezleri uzun ve sürekli çalışırken, sinir sistemi kısa süreli çalışır. Denetleyici ve Düzenleyici Sistemleri Diğer Sistemlere Etkisi Denetleyici ve düzenleyici sistem vücudumuzdaki sistemlerin bir uyum içinde çalışmasını sağlar. Vücudumuzda aynı anda birden fazla sistem aynı anda çalışmaktadır. Soluk alıp verme, dolaşım sisteminin çalışması, boşaltım ve sindirimin gerçekleşmesi sürekli gerçekleşir. Bütün bu olayların gerçekleşmesi ve denetlenmesi denetleyici ve düzenleyici sistem sayesinde gerçekleşir. C- Ergenlik Dönemi Ergenlik dönemi 12 ile 21 yaşları arasıdır. Ergenlik dönemine kızlar erkeklerden daha erken girerler. Ergenlik döneminde bedensel ve ruhsal değişimler görülmektedir. Erkeklerde görülenler Sakal ve bıyık çıkması Ses kalınlaşması Testislerin sperm üretmeye başlaması Erkek üreme organının olgunlaşması Göğüs kafesi ve omuzların gelişmesi Kızlarda görülenler Göğüslerin belirginleşmesi Sesin incelmesi Yumurtalıklarda yumurta üretilmeye başlanması Adet görme Regl Omuzlarda yuvarlaklaşma, kalçada yağlanma Kızlarda ve Erkeklerde görülen ortak değişiklikler Boy ve kilo artışı Deride yağlanma Sivilce çıkması Koltuk altı ve cinsel bölgede kıllanma Ter salgısının artması Vücudun şekil kazanması Kemik ve kasların gelişmesi D- Ergenlikte Görülen Ruhsal Değişiklikler Kimlik arayışı Toplumdaki yerini sorgulama, toplumda yer edinme isteği Bağımsızlık arayışı Kendi başına hareket etme ve yalnız kalmak istemesi Duygusal dalgalanma Hayal kurma, utangaçlık, öfkelenme artması. Gün içerisinde ani duygusal dalgalanma yaşanması İletişim kurma isteği Arkadaş gurubu içerisinde dikkat çekme ve yer edinme isteği. İletişim kurmada zorluk çekilmesi. Zihinsel değişim Hızlı okuyup anlama. Soyut kavramları anlayabilme. Bir konu üzerinde dikkatini toplayamama E- Ergenlik Dönemini Sağlıklı Atlatmak İçin Yapılması Gerekenler Spor yapılmalı Çeşitli hobiler edinilmeli Arkadaş çevresine dikkat edilmeli Zararlı alışkanlıklardan uzak durulmalı Çevredeki insanlarla sağlıklı iletişim kurulmalı Ağır işlerden kaçınılmalı Herhangi bir problemle karşılaşıldığında ailede anne baba ile okulda rehber öğretmenle paylaşılmalı. Fen ve teknoloji dışında, sinema, fantastik edebiyat ve tarih sevdalısı, sıkı bir Yüzüklerin Efendisi hayranı. Denetleyici ve Düzenleyici Sistemler İnsanlarda, denetleyici ve düzenleyici sistem olarak iki iç haberleşme ve düzenleme sistemi vardır. Sinir sistemi denetleyici, hormonal endokrin sistem düzenleyici görevdedir. Bu iki sistem; boşaltım, sindirim, iskelet, dolaşım, solunum, üreme gibi sistemlerin birbiri ile uyumlu çalışmasını sağlar. SİNİR SİSTEMİ Çevredeki değişikliklere ve dış uyarılara tepki göstermek, canlıları cansız varlıklardan ayıran temel özelliklerden biridir. İnsanın ve bütün gelişmiş hayvanların sinir sistemi, çevredeki değişiklikleri duyu organlarıyla algılar ve vücudun yanıt vermesini sağlar. ✹ Sinir sisteminin temel görevi; bütün organların çalışmasını denetlemek ve yaşamsal faaliyetlerin uyum içinde devam etmesini sağlamaktır. İnsanda bulunan sinir sistemi, karmaşık ve çok çeşitli faaliyetlerin kontrolünü sağlar. Sinir sisteminin temel yapı ve görev birimi sinir hücresi nöron dir. Sinir hücresi dendrit ve akson denilen yapılardan oluşmuştur. Sinir hücresinde bulunan kısa uzantılara dendrit, uzun olanlarına ise akson denir. ✹ Bazı sinir hücrelerinde miyelin kılıf bulunur. Miyelin kılıf bulunan sinir hücrelerinde uyartılar daha hızlı iletilir. Not Ses, ışık, tat, koku, sıcaklık, basınç gibi uyarıların sinir hücrelerinde oluşturdukları kimyasal ve elektriksel değişikliklere uyartı impuls denir. Uyarı Sinir hücrelerinin çoğunda kendini yenileme ve onarma özelliği yoktur. Sinir hücreleri görevlerine göre üçe ayrılır. 1. Duyu Sinirleri Getirici sinirler Duyu organlarından aldığı uyartıları beyne ve omuriliğe ileten sinirlerdir. 2. Ara Sinirleri Bağlayıcı sinirler Motor ve duyu sinirleri arasındaki bağlantıyı sağlayan sinirlerdir. 3. Motor Sinirleri Götürücü sinirler Beyinden ve omurilikten aldığı emirleri kaslara, organlara ve salgı bezlerine ileten sinirlerdir. Bir insanın sinir sistemi; merkezi ve çevresel sinir sistemi olmak üzere iki bölüme ayrılır. 1. Merkezi Sinir Sistemi Merkezi sinir sistemi beyin, omurilik, beyincik ve omurilik soğanından oluşur. Vücudumuzun yönetimi ve denetimi merkezi sinir sistemi tarafından yapılır. Beyin İnsan beyni milyarlarca sinir hücresi içeren bir organdır. İçerisinde beyin sıvısı bulunur. Beyin sıvısı, beyni çarpmalara ve sarsıntılara karşı korur. Beyindeki kan damarları ise beynin beslenmesini sağlar. Beynin Görevleri ✹ Görme, işitme, dokunma, tat ve koku alma duyuları beyin sayesinde algılanır. Duyu organlarının merkezi buradadır. ✹ Konuşma, yazma, yazılan ve söylenenleri anlama gibi öğrenilmiş davranışları kontrol eder. ✹ Zekâ, bilinç, hafıza, hayal kurma, düşünme ve anlama merkezidir. ✹ İstemli hareketlerin gerçekleşmesini sağlar. ✹ Vücut sıcaklığını ve kan basıncını ayarlar. ✹ Acıkma, susama, uyku ve uyanıklık gibi olayları düzenler. Beyincik Vücudumuzun denge merkezi beyinciktir. Beyincik, beynin arkasında ve alt kısmında yer alır. Ayrıca beyincik, kulaktaki yarım daire kanalları ile uyumlu olarak çalışır. Beyinciğin Görevleri ✹ Vücudumuzun dengesini sağlar. ✹ Kas hareketlerimizin düzenli olmasını sağlar. Not Beyinciği çıkarılan bir memeli hayvanda sarhoş yürüyüşü ve denge bozukluğu görülür. Omurilik Omurganın içine yerleşmiş sinir tellerinden oluşan omurilik, vücudumuzun refleks yönetim merkezidir. ✹ Vücudumuzun; dışarıdan gelen ses, ışık gibi uyarılara hızlı ve ani bir hareketle tepki göstermesine refleks denir. Omurilik, refleks hareketlerinden başka alışkanlık hareketleri ile de ilgilidir. Dans etmek, okumak, yazmak, bir müzik aleti çalmak gibi davranışlar beyin sayesinde öğrenildikten sonra alışkanlık haline gelmiş ise omuriliğin denetimine geçer. Omurilik, beyinden gelen hareketleri organlara, vücuttan gelen uyartıları da beyne iletir. Yani omurilik ve beyin iletişim halindedir. Omuriliğin Görevleri ✹ Refleks merkezi olarak çalışır. ✹ Alışkanlık hareketlerini denetler. ✹ Beyin ile diğer organlar arasındaki uyartıları iletir. Omurilik Soğanı Dolaşım, boşaltım, solunum gibi olayları düzenler. Soluk alıp verme, kalp atışı ve metabolizma merkezleri burada bulunur. Omurilik Soğanının Görevleri ✹ Dolaşım, sindirim, solunum, boşaltım gibi olayları düzenler. Yutma, çiğneme, tükürük çıkarma, öksürme, kusma, hapşırma, kan damarlarının gevşemesi ve büzülmesi gibi olayları kontrol eder. Omurilik soğanı; beyin ile omurilik arasındaki mesajların taşınmasında ve vücut içindeki olayların kontrolünde görevlidir. 2. Çevresel Sinir Sistemi Uyartıları alıp beyin ve omuriliğe götüren, oluşan tepkileri ilgili organlara, yapılara ve bezlere ileten sinirlerin tümü çevresel sinir sistemini oluşturur. ✹ Çevresel sinir sistemi, merkezi sinir sistemi ile organlar arasındaki iletişimi sağlar. ✹ Omuriliğin sağ ve sol tarafından 31 çift sinir çıkar. Her bir omurilik siniri, ön ve arka kökten çıkan sinirlerin birleşmesi ile oluşur. Sinir Sisteminde Uyartının İletimi Sinirler, omurilik ve beyinden çıkarak kaslara, kemiklere, salgı bezlerine ve duygu organlarına ulaşır. Sinirler beyin ve omurilikten gelen mesajları vücudun diğer organlarına taşıyarak iletişimi sağlar. Organizmanın aldığı uyartı; sinir hücrelerinde, dendritlerden hücre gövdesine, oradan da aksona iletilir. ✹ Kaslardan, organlardan ve salgı bezlerinden gelen uyartıları beynimizdeki ilgili bölüm değerlendirir. Değerlendirilen uyartı, cevap olarak sinirler aracılığıyla ilgili organlara veya yapılara iletilir. Bu organlar ve yapılar tarafından gelen uyartıya tepki verilir. ✹ Sinir sisteminde, özellikle beyindeki bozukluklar insanın düşünce davranışlarını etkiler. Beyindeki üst düzey işlevlerin aksamasına yol açarak kişinin ruhsal yapısında bozulmalar meydana gelebilir. Bu bozulmalarda ruh hastalıkları olarak ifade edilir. Beyin ve sinir sistemi ile ilgili olan hastalıklar nöroloji dalının konusudur. Sinir sisteminin sağlığını korumak için; ✹ Uyku ile sinir sistemimizi dinlendiririz. Bu yüzden uyku düzenine dikkat etmeliyiz. ✹ Gürültü ve stresten uzak durmalı, sakin bir ortamda yaşamaya özen göstermeliyiz. ✹ Sigara ve alkol kullanımı sinir sistemini bozar. Bu kötü alışkanlıklardan uzak durmalıyız. ✹ Menenjit ve kuduz gibi sinir sistemi hastalıklarına yakalanmamak için mikroplara karşı dikkatli olmalıyız. Hormonal Endokrin Sistem İnsanlarda hormonal sistem iç salgı bezleri denilen özelleşmiş yapılardan oluşur. Bu iç salgı bezlerinin salgılarına hormon denir. İç salgı bezleri hormonlarını kana verirler. Oldukça etkili maddeler olan hormonlar, vücut işlevlerini düzenlemekle görevlidirler. ✹ Hormonların salgılanması sinir sistemi tarafından kontrol edilirken, sinir sistemi de hormonlar tarafından etkilenir. Birbirlerine bağımlı olarak çalışırlar. ✹ Hormonlar kanla taşındığı için düzenleyici etkileri yavaştır. Oysa sinir sistemi, bir organda çok hızlı etki yaratabilir. İnsanın hormonal sistemini oluşturan iç salgı bezleri; hipofiz, tiroit, böbreküstü, pankreas ve eşeysel yumurtalık ve testisler bezlerdir. Şimdi; bu iç salgı bezlerinin bulundukları yerleri ve görevlerini öğrenelim. Hipofiz Bezi Bezelye büyüklüğünde bir bez olan hipofiz, beynin alt kısmında bulunur. Beyinde bulunan hipotalamusla ilişki halindedir. Hipofiz çok çeşitli hormonlar salgılar. Büyüme hormonu bunlardan biridir. Büyüme hormonu, kemiklerin ve kasların büyümesini kontrol eder. Çocuk yaşta az salgılanırsa cücelik, çok salgılanırsa devlik görülür. Vücudumuzda hangi hormon gerekli ise, hipofiz hormonları o maddeyi üreten salgı bezini uyararak eksik olan hormonun salgılanmasını sağlar. NOT Vücudumuzda hangi hormon gerekli ise, hipofiz hormonları o maddeyi üreten salgı bezini uyararak eksik olan hormonun salgılanmasını sağlar. Tiroit Bezi Gırtlağın iki yanında bulunan ve iki loblu bir bez olan tiroit, kan damarları bakımından oldukça zengindir. Tiroksin, tiroit bezinden salgılanan hormonlardan biridir. Tiroksin hormonu metabolizma hızını artırır ve büyümeyi etkiler. Vücutta tiroksin hormonu az salgılanırsa, yorgunluğa, zayıflığa ve derinin kurumasına neden olur. Eğer fazla salgılanırsa insanlarda kan basıncının yükselmesine ve kalp atışının hızlanmasına yol açar. Vücutta iyot eksikliği tiroksin hormonunu azaltır veya durdurur. ✹ İyot eksikliği sonucunda tiroksin hormonu az salgılanır ve tiroit bezi şişer. Bu durumda guatr hastalığı ortaya çıkar. Guatr hastası olan kişiler iyotlu tuz kullanmalı ve iyot içeren yiyecekler tüketmelidir. Tiroit bezinin ürettiği bir diğer hormon kalsitonindir. Kalsitonin hormonu kandaki kalsiyum miktarını azaltmakla görevlidir. Tiroksin hormonu çocukluk döneminde az salgılanırsa gelişme bozukluklarına ve büyüme geriliğine neden olur. NOT Tiroksin hormonu çocukluk döneminde az salgılanırsa gelişme bozukluklarına ve büyüme geriliğine neden olur. Böbrek Üstü Bezleri İki böbreğin de üzerinde bulunan sarımtırak renkli bezlerdir. Böbreküstü bezinin kabuk kısmından aldosteron hormonu salgılanır. Aldosteron hormonu vücudun su ve mineral düzeyini ayarlamakla görevlidir. Böbrek, üstü bezinin öz bölgesinden salgılanan en önemli hormon adrenalindir. Adrenalin, sevinç, korku, öfke, heyecan anında fazla salgılanır ve metabolizmayı hızlandırır. Buna bağlı olarak kanın akış hızı artar ve göz bebekleri büyür. Pankreas Bezi Pankreas bezi, midenin arka kısmının altında yer alır. Pankreas, salgısını hem kana hem de oniki parmak bağırsağına gönderir. Bu yüzden karma bir bezdir. Pankreas bezinden insülin ve glukagon hormonları salgılanır. ✹ İnsülin, kan şekerini düşürür. Glukagon ise kan şekerini yükseltir. ✹ Pankreastan yeterli miktarda insülin hormonu salgılanmazsa glikoz, vücut hücrelerine geçemez. Bu yüzden kandaki glikoz miktarı artar. Glikozun fazlası idrarla dışarı atılır. Buna şeker hastalığı diabet denir. Şeker hastaları; kilo kaybeder, çok su içer ve sık sık idrara çıkar. Eşeysel Bezler Erkeklerde testisler, dişilerde yumurtalıklar üreme hücrelerini meydana getirir. Eşeysel bezler karma bez özelliği taşırlar. Testislerin salgıladığı hormonların en önemlisi testosteron hormonudur. Testosteron, ergenlik döneminde erkeklere özgü özelliklerin sakal, bıyık ortaya çıkmasını ve erkek üreme hücrelerinin sperm oluşmasını sağlar. Yumurtalıkların salgıladığı hormonlardan biri de östrojen hormonudur. Östrojen, ergenlik döneminde dişiye özgü özelliklerin üreme organlarının büyümesi gibi ortaya çıkmasını ve dişi üreme hücresinin yumurta oluşmasını sağlar. AnasayfaFen Bilimleri Fen Bilimleri Testleri Soru 1 Denetleyici ve Düzenleyici Sistemler Test Soruları Bir bilim adamı kuşun beyinciğini çıkararak bir araştırma yapmaktadır. Bu bilim adamı kuşun hangi davranışı gerçekleştiremediğini ispat etmek istemektedir? A Besin yiyemediğini B Sesleri duyamadığını C Kalbinin atmadığını D Dengeli uçamadığını Soru 2 23 yaşındayım ama yaşıtlarımdan oldukça kısa boyluyum. Acaba ergenlik döneminde hangi bezim yeterince çalışamamıştır? A Hipofiz B Eşey C Böbrek üstü D Pankreas Soru 3 * Merkezi sinir sistemi dışında milyonlarca nörondan oluşur. * Merkezi sinir sistemi ile organlar arasındaki iletişimi sağlar. * Vücudumuzun her yerine dağılır. Yukarıda özellikleri verilen sistem aşağıdakilerden hangisidir? A Düzenleyici sistem B Çevresel sinir sistemi C Denetleyici sistem D Merkezi Sinir sistemi Soru 4 Denetleyici ve Düzenleyici Sistemler Test Soruları Vücudumuzun dışarıdan gelen ışık ses gibi bir uyarıda ani ve hızlı bir hareketle ........... göstermesine refleks denir. Yukarıda verilen ifadede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir? A Hareket B Uyarı C Refleks D Tepki Soru 5 Heyecan, korku, sinirlenme, üzüntü, coşku hallerinde adrenalin hormonun kandaki seviyesi artar. Aşağıdakilerden hangisi Semih’in kandaki adrenalin seviyesini artıracak bir durum değildir? A Korku filmi izlerken B Zorlu bir sınava girerken C Öğle yemeği yerken D Bir olaya sinirlenirken Soru 6 Aşağıdaki sistemlerden hangisi vücuttaki sistemlerin düzenli ve birbiriyle uyumlu çalışmasını sağlar? A Dolaşım sistemi B Denetleyici ve düzenleyici sistem C Destek ve hareket sistemi D Boşaltım sistemi Soru 7 Denetleyici ve Düzenleyici Sistemler Test Soruları Aşağıda verilenlerden hangisi merkezi sinir sistemi organlarından değildir? A Beyin B Omurilik C Omurilik soğanı D Omurga Soru 8 Böbreküstü bezlerinin salgıladığı hormon aşağıdakilerden hangisidir? A Tiroksin B Adrenalin C Büyüme Hormonu D İnsülin Soru 9 Bir güvercinin aşağıdaki organlarından hangisi çıkarıldığında güvercin dengesini sağlayamaz? A Beyincik B Beyin C Omurilik soğanı D Omurilik Soru 10 Denetleyici ve Düzenleyici Sistemler Test Soruları Aşağıda verilen sinir sistemi organı – görev eşleşmelerinden hangisi yanlıştır? A Beyin - Öğrenme B Omurilik - Refleks C Beyincik - Görme D Omurilik soğanı - Öksürme Soru 11 Yolda yürürken kendisine doğru bir arabanın hızla gelmekte olduğunu fark eden bir çocuğun kanında aşağıdaki hormonlardan hangisinde ani bir artış olur? A Adrenalin B İnsülin C Büyüme Hormonu D Glukagon Soru 12 Vücudumuzda artan kan şekerini düşüren hormon aşağıdakilerden hangisidir? A Büyüme hormonu B Tiroksin hormonu C Glukagon D İnsülin Soru 13 İyot eksikliğinde ortaya çıkan hastalık hangisidir? A Şeker Hastalığı B Tansiyon C Guatr D Romatizma Soru 14 Aşağıdakilerden hangisi doğuştan gelen reflekse örnek verilebilir? A Dans etmek B Bisiklet sürmek C Bebeğin emme refleksi D Limonu görünce ağzın sulanması Soru 15 Refleks davranışımızı yöneten omurilik aşağıdaki yapıların hangisi tarafından dış etkenlerden korunur? A Omurga B Göğüs kafesi C Beyin sıvısı D Kafatası - Vücudumuzdaki Sistemler lokmanbas tarafından 12 Ekim 2019 - 1222 tarihinde gönderildi Kategori Ders Notları Bu ünitede öğrencilerin; destek ve hareket, sindirim, dolaşım, solunum ve boşaltım sistemlerine ait yapı ve organlara ilişkin bilgi ve beceriler kazanmaları amaçlanmaktadır. Vücudumuz birçok sistemin bir araya gelmesiyle oluşmuştur. Sağlığımız için bu sistemlerin bir arada düzenli ve birbirleriyle uyumlu olarak çalışması gerekmektedir. Devamını oku hakkında - Vücudumuzdaki Sistemler Yorum yapmak için Giriş Yapın ya da Üye olun. 21122 okunma

7 sınıf fen bilimleri denetleyici ve düzenleyici sistemler konu anlatımı